BİLGİSAYAR NEDİR?

    Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal ve aritmetiksel işlemleri yapan; yaptığı işlemlerin sonucunu saklayabilen; sakladığı bilgilere istenildiğinde ulaşılabilen elektronik bir makinedir.

Giriş: Bu veriler, sayılar, harfler, sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardır veri girişleri klavye yada mouse tıklanarak girişi sağlanır. Veriler giriş birimleri tarafından toplanır.
Çıkış: Bilgisayara girişi yapılan ve işlenen verilerden rapor, döküman, müzik, grafik, video, resim vb. gibi. İşlenmiş sonuçların yazılı olarak ekrandan veya diğer çıkış birimlerinden örneğin yazıcıdan kağıda aktarılmasıdır.
 Bir bilgisayar sistemi işletmek için yazılım ve donanıma gereksinim duyulmaktadır. 
Bilgisayar donanımı (hardware): Bilgisayarların fiziksel kısımlarına donanım denilmektedir yani Gözle görülen ve dokunulabilen parçalar bilgisayar donanımını oluşturur.. Elle tutulabilirler, Ekran, klavye, Sabit disk (harddisk), fare, yazıcı, bellek, mikroişlemci, tarayıcı,… vs.
 Bilgisayar yazılımı: Donanımı kullanmak için gerekli programlardır. Bilgisayarın nasıl çalışacağını söylerler. Elle tutulmazlar. Belirli bir işlemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (setup, install). Örneğin: Kelime işlem (word processor) programları son kullanıcıların yazı yazması için kullanılır. Tablolama (sheet), sunu (presentation), programlama dilleri (Pascal, C, C++, C#  ... vb.)
donanım yazılım
Bilgisayar Donanımını Genel Olarak Beş Bölümde Toplayabiliriz
1. Merkezi İşlem Birimi-MİB (Central Processing Unit-CPU): Bu, bilgisayarın çalışmasını düzenleyen ve programlardaki komutları tek tek işleyen birimdir. İşlem hızına göre çeşitli modelleri vardır: Pentium işlemci, 80486, 80386, 80286, 8088, 8086.
Merkezi İşlem Birimi, Aritmetik ve Mantık Birimi ile Kontrol Ünitesinden oluşur.
Aritmetik ve Mantık Birimi (Arithmetic & Logic Unit -ALU) : Dört işlem, verilerin karşılaştırılması, karşılaştırmanın sonucuna göre yeni işlemlerin seçilmesi ve kararların verilmesi bu birimin görevidir.
Kontrol Ünitesi ( Control Unit -CU) : Işlem akışını düzenler, komutları yorumlar ve bu komutların yerine getirilmesini sağlar.
2. Ana Bellek (RAM - Random Access Memory- Rastgele Erişimli Bellek): Programların ve verilerin kullanıldıkları zaman geçici olarak depolandıkları yerdir. MİB'de işlemler yapılırken ana bellekte saklanan veriler kullanılır ve işlenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik kesildiğinde ana bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt (M'dır. PC'lerde 8, 16, 32, 64 MB bellekler kullanılmaktadır. 
Veri Birimi BYTE'dır. Bir Byte 8 Bittir.
Bit ve byte kavramlarıBilgisayarlar ikili düzene sahip saylarla çalmaktadr. kili düzendeki her bir rakama(1 yada 0)bit denir. DolaysylaİKİLİ düzendeki her basamak bir bittir.
1 ve 0 birer bitten oluşur.  (kapalı devre=0, açık devre=1) 
1 BYTE 1 karakter'dir.
1024 BYTE = 1 KiloByte'dır. (KiloByte = KB
1024 KB = 1 MegaByte'dır. (MegaByte = MB
1024 MB = 1 GigaByte (GigaByte = GB
1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB
• RAM BELLEK "Random Access Memory": Rastgele erişimli bellektir. Istenilen bölgesine bilgi depolanabilir, silinebilir, okunabilir, değiştirilebilir. Yalnız elektrik kesintisi veya makineyi kapatma durumunda tüm bilgiler silinir. 1 MB, 4 MB, 8 MB, 16 MB, 32 MB, 64 MB,... 
• ROM BELLEK " Read Only Memory " Sadece okunabilir bellektir. Bu bellek üretici firma tarafından hazırlanmıştır. Bilgileri okunabilir fakat üzerinde bir değişiklik yapılamaz. Bu bilgiler makineyi kapatma veya elektrik kesintisinden etkilenmezler ve silinmezler. Kullanıcı tarafından verilen komutları işleme koyar. RAM belleğe göre oldukça pahalıdır. Gelişen teknoloji ROM bellek ailesine iki yeni türü daha kazandırmıştır. 
Ram ve Rom arasındaki farklar:
RAM programları tarafından geçici verileri tutmak için ise ROM depolama programlar için kullanılır
RAM erişilebilir bellek türüdür ROM ise tipik bir okunur bellek türüdür.
RAM deki bilgiler geçiçi bilgilerdir ROM daki bilgiler ise kalıcı bilgilerdir.
RAM ROM a oranla oldukça daha hızlıdır.

• PROM : Programlanabilen ROM bellektir. 
• EPROM : Hem silinebilen hem de programlanabilen ROM bellektir. 
• 3. Dış Bellek Birimleri (Secondary Memory Devices - İkincil Bellek Araçları): Verilerin kalıcı olarak saklandığı yerdir. Dış bellek birimleri sabit diskler, disketler, CD'ler ve teyplerdir. Günümüzde birimi giga byte (G'dır. PC'lerde 2.1, 3.2 GB harddiskler kullanılmaktadır. 
4. Giriş Birimleri (Input Devices): Bilgisayarlara veri girmekte kullanılan araçlardır. Klavye, fare, disket, harddisk, joystick, tarayıcı (scanner), mikrofon, ekran (dokunmatik), CD, barkod okuyucu ... 
5. Çıkış Birimleri (Output Devices): Bilgisayarda elde ettiğimiz dosyaların çıkışlarını görmek için kullanılan birimlerdir. Ekran, yazıcı, datashow 
Çevre Birimleri:
Giriş Çevre Birimleri:  Klavye : 
klavye

Klavye, üzerinde harf, rakam, özel karakterler ve özel fonksiyon tuşlarının bulunduğu bir bilgisayar giriş birimidir. Bilgisayar temelde klavye aracılığıyla yönlendirilir ve kumanda edilir. Klavyenin tuşlarına basıldığında, basılan tuşun kodu bilgisayarın CPU’su tarafından değerlendirilmek üzere belleğe aktarılır ve yankısı yada neticesi ekrana gelir. Klavyeler üzerindeki harf tuşlarının diziliş şekline göre F veya Q tipi olurlar. Farklı firmaların ürettiği klavyelerde bazı farklı tuşlar bulunabilir. 

Mouse (Fare): Ekrandaki öğeleri (icon’ları) seçmenizi ve hareket ettirmenizi, bu icon’ların temsil ettiği işlemleri (sol tuş ile bir veya iki kez 

fare mouse

tıklayarak) yaptırmanızı sağlayan bir giriş aygıtı’dır. Mouse Pad (farelik) farenin hareketi için uygun ve iyi bir yüzey sağlar. Fare, klavyenin yerini almak için geliştirilmiş bir aygıt değil aksine kullanıcının imleci hareket ettirme kabiliyetini geliştiren bir aygıttır.İki veya üç tuşlu olabilir.

Günümüzde artık yoğun olarak USB fareler kullanılmaktadır.

 
Çıkış Çevre Birimleri:

Monitör    Yazıcı    Hoparlör    Çizici

Ekran(monitör):Hem giriş hem de çıkış birimi olarak kullanılır. Giriş ve çıkış birimlerinden gelen verilerin sonuçlarının ekranda gözükmesini 

monitörler

sağlar. Bilgisayarla kişi arasında iletişi sağlar. Grafik ekranda pikseller (nokta) bulunur. Bir ekranda ne kadar çok piksel varsa ekranın çözünürlüğü artar. 640 x 480 piksel, 800 x600 piksel, 1024 x 768 piksel gibi. Ekranın kaliteli olmasının çok büyük önemi vardır

Ekranlardan titreşimsiz ve az radyasyonlu olanları tercih edilmelidir. Ekranların boyutu, 14 inç, 15 inç, 17 inç, 20 ve 21 'dir. Genellikle ucuz olduğu için 14 inçlik ekranlar kullanılmaktadır. 1 MB, 2MB, 4 MB bellekli ... ekran kartları bulunmaktadır. 
Ekrandalardaki görüntü netliği noktalar arasındaki uzaklıkla ilgilidir. İki nokta arasındaki uzaklık ne kadar azsa o kadar iyi görüntü elde edilir. Ekrandaki noktalar arası uzaklığı 0.28 mm ve daha az olanlar tercih edilmelidir. 

Yazıcı(Printer):Bilgisayardaki bilgilerin kağıt üzerinde gösterilmesini sağlayan çıkış birimlerinden en önemlisi yazıcılardır. Yazıcılar basımda kullandıkları teknolojiye göre üç sınıfa ayrılırlar.

1.Nokta vuruşlu (matris) yazıcılar : Sayfa üzerine harfleri ve şekilleri minik noktacıklarla oluştururlar. Yazma kafası, mürekkepli bir şeride vuran küçük iğnelerden (9 veya 24 pin) oluşur. Bu yazıcılar vuruşlu oldukları için oldukça gürültülüdür. Nokta vuruşlu yazıcılar, özellikle aynı anda birden çok kopya alınması gereken durumlarda kullanışlıdır. Genellikle sürekli form kağıt kullanırlar. Sürekli formun kenarında, yazıcıya takılmasını sağlayan delikler vardır.

2.Mürekkep püskürtmeli (inkjet) yazıcılar : Nokta vuruşlu yazıcılardan daha kaliteli baskı yaparlar ve daha sessiz çalışırlar. Renkli mürekkep püskürtmeliler, normal kağıda baskı yapabilirler, ama özel kağıt kullanılırsa daha iyi sonuç verirler.

3.Lazer yazıcı : Sayfa görüntüsünü oluşturmak için lazer ışınlarını kullanan, yüksek hızlı bir yazıcıdır. Lazer yazıcılar, yüksek kalitede belge üreten bir fotokopi makinesi gibi çalışı


laser yazıcılarpüskürtmeli yazıcılar

  

Çizici (plotter): Çiziciler özellikle grafik çıktıların alınmasında kullanılan aygıtlardır. Renkli kalemler kullanılmak suretiyle renkli çıktılar alınabilir. Çiziciler genellikle mimarlık ve mühendislik uygulamalarında kullanılır. Mimarlık ve mühendislik alanlarında kullanılırlar.

Hoparlör(Speaker):Sesin büyüme işini sağlayan düzen bir mıknatıs, bir bobin, bir de bobinin önünde ince bir levhadan 

hoparlör

ibarettir. Bu ince levha serbestçe titreşebilir. Gelen akım, mıknatısın manyetik alanı içinde bulunan bobinden geçtiği zaman bobinin önündeki levhayı titreştirir. Levhanın titreşmesi hoparlörün huni gibi bükülmüş olan kağıdını da titreştirir. Bu sayede ses büyür.

 

Saklama Ortamları

Sabit (Hard) Disk Sürücü
Sabit disk sürücü, bilgisayarın bilgi depolamak için kullandığı en temel birimdir.Sabit disk kapalı bir kutu içinde bilgisayarın içindebulunmaktadır.  

hdd

Sabit disk sürücü, verileri bir dizi dönen magnetik yapraklarda magnetik olarak saklar. Her magnetik yaprakta okuma ve yazma işlemini yapan okuma yazma kafası vardır. Daha çok veri kaydedilir. Sabit disk taşınamaz. 
Sabit disk, merkezlerinden geçen bir mil üzerine üst üste yerleştirilmiş plaklara benzer. Bu plaklar mil ile beraber belirli bir hızda dönerler ve bu sırada okunurlar veya üzerlerine yeni bilgiler yazılır. Erişim hızı ve kapasitesi yüksektir. Örneğin, sabit diskteki okuma yazma kafası, bir veriye 10 ms (mili saniye, 1 sn/1000)'de erişirse; aynı veriye 19 ms'de erişen sabit diske göre daha hızlı okuma yapmış olur. Sabit disklerin kapasitesi ne kadar büyük olursa o kadar çok bilgi saklanabilir. 

DVD-ROM ve CD-ROM sürücü  (Compact Disk-Read Only Memory )

DVD ilk önceleri "Digital Video Disk" anlamına geliyordu. Bunun temel nedeni, ilk uygulamaların video alanında ortaya çıkmış olmasıdır. Fakat bir 

dvd rw

süre sonra, veri saklama uygulamalarının da önemli olduğu anlaşılmış ve DVD "Digital Versatile Disk (Çok-yönlü Sayısal Disk)" anlamında kullanılmaya başlanmıştır.CD-ROM (Compact Disk - Read Only Memory) sürücü, kompakt disklerdeki sayısal bilgileri okuyan araçtır. CD-ROM sürücülerde okuma işlemi lazer ışını ile yapılır. CD-RW’larda okuma için ayrı yazma için ayrı lazer ışını kullanılır.
DVD-RW ve CD-ROM 'lardaki veriler optik olarak kaydedilirler. Kolay bozulmazlar. 
DVD-RW ve CD-ROM'lardaki verilerin korumak için çizilmemesine dikkat etmek gerekir. 
DVD-RW ve CD-ROM sürücü varsa hard diskten sonraki en son sürücünün adını alır. Örneğin: Hard Disk C ve D ise, CD-ROM yada DVD-ROM sürücü E ile belirtilir.  1 CD-ROM 700 MB, 1 DVD-RW 4.7 GB kapasitelerine sahip.DVD+RW rastgele yazım erişimi, ki bunun anlamı, diski silmeden veri eklenebilir ve geri alınabilir. Bu işlemler 1000 kere yapılabilir. 

Blue-raylar

2003-2004 yıllarında üretilen Blu-ray (okunuşu Bulurey kısaltması BD) teknolojisi özellikle yüksek çözünürlüklü video görüntülerinin (HDTV) ve gelişmiş bilgisayar oyunlarının saklanması ve oynatılması  ihtiyacı doğrultusunda hazırlanan yeni veri saklama teknolojisidir. Kullanım amacına göre, şu ana kadar üç farklı biçimde üretilmiştir. Çapları CD ve DVD medyalarla aynı olmakla birlikte (12cm), veri saklama kapasiteleri ve yazma hızları farklıdır. Kapasite farklarını tabloda inceleyebilirsiniz.


 

Kapasite
Tek katmanlı 

Kapasite
Çift katmanlı 

Yazılım
Hızı (Saniye)

Standart CD

700MB

-

150KB

Standart DVD

4.7GB

8.5GB

1350 KB

Standart BD-R

25 GB

50GB

4608 KB

Mini CD

200MB

-

150 KB

Mini DVD

1.4GB

2.8GB

1350 KB

Mini BD-R

7.5GB

15GB

4608 KB

 

Flash Bellekler: Günümüzün vazgeçilmez veri taşıyıcıları olan flash bellekler, güç kesintisi olsa dahi içerdiği bilgileri kaybetmeyen ve üzerine tekrar tekrar verilerin yazılıp silinebildiği bir bellek çeşididir. Flash belleklerin yapısıRAM‘lere, kullanımı bakımından da Hard Disk‘lere benzer.Flash belleklerin yapısı ise mekanik değil, elektroniktir. İçerisinde hareket eden herhangi bir parça yoktur. Bu hareketsizlik özelliğinden dolayı bu tarz bellekler “solid-state” olarak da tabir edilir. özellikleri küçük boyutta olmaları , Sağlam yapıları, Sessiz  çalışabilme özeliği ve Veriye hızlı ve kolay biçimde erişilebilmesidir.

BİOS (Basic İnput Output System)

BIOS’ un ilk görevi, bilgisayarın açılışı sırasında bellek gibi çeşitli parçaları kontrol ederek,bir problem varsa kullanıcıyıuyarmaktır.BİOS yongası (entegresi), bilgisayarın açılışı sırasında parçaları hazır duruma getiren bir proğram içerir.

biossetup

ROM (Read Only Memory) türündeki bellek üzerinde kaydedilmiş bir programdır. Bu tür bellekteki bilgiler bilgisayarı kapattığınızda silinmez. BIOS bugün üretilen anakartların çoğunda, Flash ROM üzerine kayıtlıdır. Bu türdeki belleğin içeriği bilgisayarı kapadığınızda silinmez ama gerektiğinde özel bir program çalıştırılarak değiştirilebilir.Böylelikle BİOS un içerdiği hatalar giderilebilir. Bilgisayarın açılışı sırasında özel bir tuşa (genellikle DEL tuşu) basarsanız, karşınıza BIOS setup ekranı gelir. Bu ekranda gerekiyorsa, sabit disk sürücülerinin tipi gibi çeşitli bilgileri ve ayarları değiştirebilirsiniz. 

Anakart(Mainboard)

anakart intel

anakart amd

Veriyolu, bilgisayarın içindeki değişik birimler arasında bilgileri taşıyan bir sistemdir.

 Bir bilgisayarın temel devre kartıdır. Bilgisayardaki tüm elektriksel bileşenler anakarta bağlanmıştır.Genişletme yuvaları, genişletme kartları(ses, görüntü-ekran, modem, network-ağ kartları)nın takılabileceği anakart üzerindeki soketlerdir. Genişletme kartları, bilgisayarınıza yeni yetenekler kazandırır. Daha güzel grafikler, DVD kalitesinde ses, modem ile iletişim, bilgisayar ağlarına(internet’e) bağlanmak ... Bunlar, bilgisayarınıza ekleyebileceğiniz özelliklerden sadece birkaçı. Genişletme yuvalarının tipini, bilgisayarın veriyolu belirler.